Welkom

Rietje van Vliet en Pieter van Wissing (red.),
Encyclopedie van Nederlandstalige Tijdschriften (ENT). Nederlandstalige periodieken tot de aanvang van het Koninkrijk der Nederlanden (tot 1815).

Hoewel er binnen het Nederlands taalgebied in de zeventiende en achttiende eeuw een indrukwekkend aantal periodieken is verschenen, zijn pershistorische naslagwerken nauwelijks beschikbaar. Hoe anders is dat bijvoorbeeld in Frankrijk waar de Dictionnaire des journaux en de Dictionnaire des journalistes het pershistorisch onderzoek aanzienlijk heeft bevorderd.

In die lacune is nu voorzien met de Encyclopedie van Nederlandstalige Tijdschriften (ENT). Het streven is om hierin informatie te geven over alle Nederlandstalige periodieken die tot de aanvang van het Koninkrijk der Nederlanden in 1815 zijn verschenen. Daarmee bedoelen we het volgende:

  • Alle beschreven uitgaven beoogden een vaste periodiciteit.
  • Periodieken die door omstandigheden slechts kort of zelfs helemaal niet zijn verschenen, worden ook beschreven.
  • Periodieken waarvan tot nu toe geen enkel exemplaar bekend is, zijn eveneens in de ENT opgenomen.
  • Het soms onduidelijke onderscheid tussen kranten en nieuwsbladen heeft ertoe geleid dat de ENT tevens kranten beschrijft.
  • Wanneer het onduidelijk is of er sprake is van een periodiek, bijvoorbeeld wanneer een uitgave lijkt te zijn uitgebracht als een boek in genummerde delen (zelfs met een eigen titelpagina), is de desbetreffende titel toch beschreven.
  • Niet opgenomen zijn seriewerken, jaarboeken (tenzij die zijn samengesteld uit afleveringen van een periodiek) en almanakken (met uitzondering van politiek getinte almanakken).
  • Het taalgebied is ruim: niet alleen periodieken uit de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden, maar ook uitgaven uit bijvoorbeeld Oost-Indië, Suriname, de Antillen en Zuid-Afrika.
  • Behalve Nederlandstalige periodieken worden ook tweetalige periodieken opgenomen.
  • Vertalingen van buitenlandse periodieken zijn in de Republiek niet altijd als tijdschrift verschenen; desondanks hebben we deze titels toch in de ENT opgenomen.

Opbouw lemma
Een vast format vormt de basis voor de lemmata van de ENT. Alle relevante informatie is hierin schematisch en systematisch verwerkt onder kopjes als Titelbeschrijving, Periodiciteit, Bibliografische beschrijving, Boekhistorische gegevens, Medewerkers, Inhoud, Exemplaren en Literatuur. Onder ‘Exemplaren’ is er via Delpher of Google een link naar het originele periodiek (indien aanwezig) ingevoegd.

De lemmata zijn op drie manieren te vinden: via het zoekscherm, door op het gewenste tabblad te klikken voor een overzicht van de opgenomen lemmata, of door met de muis het gewenste tabblad aan te wijzen. In dat laatste geval komen de lemmata met eenzelfde beginletter automatisch in beeld.

Meedoen?
Medewerkers van het eerste uur waren André Hanou, Edwin van Meerkerk, Peet Theeuwen, Jan de Vet, Rietje van Vliet en Pieter van Wissing. De laatstgenoemde twee vormen de kernredactie van ENT.

We hebben in de ENT duizenden gegevens over honderden periodieken bijeengebracht, maar zoals u aan onze groslijst kunt zien, zijn we er nog niet. Naar schatting zijn er zo’n 2000 periodieken verschenen in de zeventiende en lange achttiende eeuw. Een naslagwerk als ENT is gebaat met correcties, aanvullingen en – het liefst – nieuwe lemmata. Daarom doen we een beroep op historici en andere geïnteresseerden om met hun pershistorische onderzoeksresultaten bij te dragen aan de vervolmaking van dit naslagwerk.

U kunt ook in overleg met de redactie een titel kiezen.
Stuur uw bijdrage(n) naar info [at] ent1815.nl en we zullen deze na verificatie zo spoedig mogelijk verwerken.

Rietje van Vliet en Pieter van Wissing