Advocaat der Nationaale Vrijheid (1795-1796)

Titelbeschrijving
De Advocaat der Nationaale Vrijheid. 

Periodiciteit
Weekblad in octavo, verschenen in twintig afleveringen vanaf november 1795 tot en met 25 mei 1796.

Bibliografische beschrijving
De verzameluitgave bestaat uit II (= voorwerk: titelpagina) plus 182 doorgenummerde pagina’s.
Er zijn twintig afleveringen, elk 8 pagina’s lang (behalve nr. 20). Saakes spreekt in december 1796 van 21 afleveringen, maar denkt bij zijn nr. 21 vermoedelijk aan de teksten met ‘Afscheid’ en ‘Inhoud’. Men is vergeten p. 49-56 in de paginanummering op te nemen, zodat aflevering 6 op p. 57 begint.
De afleveringen beginnen met short title en nummeraanduiding. Bij nr. 20 is echter de auteursnaam toegevoegd.
Na nr. 20 vindt men op p. 177-179 het ‘Afscheid van den schrijver’, gedagtekend 25 mei 1796. Daarin richt hij zich tot zijn Leidse stadgenoten. Zijn ‘steeds vermenigvuldigde bezigheden’ beletten hem ‘dit Weekblad te vervolgen’: het vaderland roept .
Op p. 180-182 is de ‘Inhoud’ te vinden.

Boekhistorische gegevens
De titelpagina meldt: ‘Te Leyden, bij J. van Tiffelen. 1796’. In de colofons aan het einde der afleveringen wordt daaraan toegevoegd: ‘en alomme in de voornaamste Boekwinkels dezer Republiek.’ Alleen in nr. 4 vindt men als prijsvermelding: 1½ stuiver. Nr. 20 kostte 2 stuivers. De complete set moest volgens Saakes in december 1796 ƒ 1:11:8 opleveren.

Medewerkers
De auteur, de Leidse jurist Johan VALCKENAER (1759-1821) was vanaf 1780 steeds in de een of andere brandhaard van patriotse woelingen te vinden. Na de contrarevolutie van 1787 vertrok hij naar Frankrijk, waar hij vaak te Parijs was en er contact had met de jacobijnen. Na zijn terugkeer naar Leiden in 1795 werd hij eerst hoogleraar, daarna lid van de in 1796 bijeengekomen Nationale Vergadering. Daar behoorde hij tot de radicaler unitarissen.

Inhoud
De schrijver volgt de politieke ontwikkelingen op de voet, op levendige en intelligente manier. Zijn standpunt is radicaal patriots. Vandaaruit worden zaken beoordeeld als de verhouding met Pruisen, de dreiging van de rassemblementen van orangisten in het oosten, de discussies in de Nationale Vergadering, de partijstandpunten in de Amsterdamse gemeenteraad, het federalisme.
De vorm is doorgaans betogend. De auteur maakt echter ook gebruik van brieven van echte en fictieve correspondenten (zoals Van Zuylen van Nyeveldt; ‘Klaas Opregt’; ‘Patrophilus’), documentatie (opgenomen staatsstukken), een gedicht als ‘Nationaal vaudeville. Goê reis aan onze zeelieden’ (p. 128), of het naar fictie zwemende ‘De Fransche Republiek. Eene Allegorie’ (p. 94-96).

Exemplaar
¶ Leiden, Universiteitsbibliotheek: 400 F 4
Full text.

Literatuur
¶ J.A. Sillem, Het leven van mr. Johan Valckenaer (1759-1821) […] (Amsterdam 1883), p. 239-245.

André Hanou