Doctor, zonder Promotie (1726)

Titelbeschrijving
De Doctor, zonder Promotie, of de Geänatomiseerde Courant.

Periodiciteit
De doctor, zonder promotie verscheen wekelijks, op maandag, van 14 oktober tot en met 2 december 1726. Na acht afleveringen bleek de uitgever geen vertrouwen meer te hebben in De Doctor, zonder Promotie. Woedend cursiveerde de auteur een passage in nr. 2 van zijn volgende tijdschrift, De Vervrolykende Momus:

Hoe dikwils heeft het my, als Autheur, verdrooten u Dienaar te seggen, tegens een Bedrieglyken Boekverkooper! wiens Woord geen Zegel, maar een geveinsde Bek representeerde. (23 december 1726)

Gezien de verschijningsdata zou er een negende aflevering geweest kunnen zijn.

Bibliografische beschrijving
Iedere aflevering telt acht pagina’s in kwarto. De reeks van acht afleveringen is doorlopend gepagineerd van 1 tot en met 64. In het titelblok staan de titel, het volgnummer en de datum.

Boekhistorische gegevens
Het blad is in Amsterdam gedrukt voor de auteur. Het colofon meldt:

t’Amsterdam, gedrukt voor den Autheur, en werden uytgegeven, by J. van Septeren , op de Leydze-straat, Haarlem, M. van Lee, Dort, F. Oudman, Delft, R. Boitet, Rotterdam, J.D. Beman, en A. Willis, ’s Hage, P. van Tol, en P. van der Burg, Leiden A. Kallewier, en de Janssoons van der Aa, Utregt, J. van Poolsum, en W. Kroon, Arnhem, W. Heggers, Zutphen, J. Coster, Thiel, J. van Leeuwen, Alkmaar, van Beyeren, Hoorn, Beukelman, Purmerent, Hogendorp, Middelburg, M. Schryver, Franeker, Blek, en in de verdere Steeden by de Boekverkoopers.

De prijs van een aflevering was 10 cent.

Medewerkers
In de laatste aflevering van Arlequin Distelateur (24 januari 1725) kondigt de auteur, Willem VAN SWAANENBURG (1679-1728), een nieuw weekblad aan: De Vervrolykende Momus, of Koddige Berisper. Dit blad verscheen echter pas op maandag 16 december 1726. Met het oog op Swaanenburgs onmiskenbare stijl kan De Doctor, zonder Promotie, dat in de tussenliggende periode verscheen, aan hem worden toegeschreven.

Inhoud
Ten opzichte van voorganger Arlequin Distelateur is De Doctor, zonder Promotie verder vereenvoudigd. De opzet blijft hetzelfde: ontleding van berichten in de krant.
De eerste aflevering opent met een ‘Inleiding’: ‘Hier Anatomiseert een Doctor, zonder kap, / Het lighaam der Courant, tot nut van Neerlands leeden, / Gelyk ’t een Ezel past, die langzaam, op zyn treeden, / Geballast is, met waan van ydle wetenschap’.
Swaanenburg bekritiseerde artsen, apothekers en kwakzalvers. Zo nu en dan wordt verwezen naar de kwakzalvende astroloog Hans Christoffel Ludeman en zijn Britta Beier.

Exemplaren
¶ Den Haag, Koninklijke Bibliotheek: 471 F 23 [3]
Full text

Literatuur
¶ F. van Lamoen, ‘Het losgeraakte spiegelbeeld van Willem van Swaanenburg’, in: Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman 28 (2005) 1, p. 13-24
¶ F. van Lamoen, ‘Willem van Swaanenburg’, in: W. van Bunge, H. Krop, B. Leeuwenburgh e.a. (red.), The dictionary of seventeenth and eighteenth-century Dutch philosophers (Bristol 2003), p. 958-959
¶ F. van Lamoen, ‘Est Deus in nobis! Over Swaanenburg en Ludeman’, in: Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman 24 (2001) 1, p. 1-8
¶ F. van Lamoen, ‘Willem van Swaanenburg (1679-1728), Hermes Trismegistus, en de alchemie’, in: De Nieuwe Taalgids 84 (1991) 1, p. 39-52
¶ A. Hanou, S. Janssens, F. van Lamoen e.a. (red.), Een hel vol weelde. Teksten uit het werk van Willem van Swaanenburg (1679-1728) (Assen 1986)
¶ C.M. Geerars, ‘De hermetische filosofie en Willem van Swaanenburg’, in: De Nieuwe Taalgids 62 (1969), p. 177-186
¶ J.P.A. van Alphen, Willem van Swaanenburg achttiende-eeuwer en tijdgenoot (Epe 1966)
¶ E.A. Serrarens, ‘De ratio in ’t gedrang’, in: Tijdschrift voor Taal en Letterkunde 26 (1938), p. 207-220
¶ E.A. Serrarens, ‘Willem van Swaanenburg, een zonderling uit het begin der 18e eeuw’, in: De Gids 100 (1936) 4, p. 201-223.

Frank van Lamoen