Fransche Spion (1778)

Titelbeschrijving
De Fransche Spion, te Londen. Quid verum atque decens curo & rogo, & omnis in hoc sum. [vert. Wat waar en decent is, heeft mijn zorg en aandacht; en dat is alles waarom ik geef] Hor. Lib. I. Ep. I. Ver. 2. Eerste stuk.

Periodiciteit
Deze eerste aflevering (‘stuk’) moet na 27 februari 1778 verschenen zijn omdat het ‘No. 1’ van de oorspronkelijke Franse tekst, L’Espion françois à Londres, van die datum is. Dat blijkt uit het voorkomen van deze datering bij dat eerste nummer, in de verzameling van de eerste vijf afleveringen van L’Espion, in een heruitgave te Londen in 1780. Volgens het lemma-Goudar in de Dictionnaire des journalistes (ed. Jean Sgard) verscheen L’Espion ‘en fascicules’ maar blijft de originele editie daarvan ‘introuvable’.
Een volgende aflevering van de Spion is vermoedelijk nooit verschenen. De recensent van de Vaderlandsche Letteroefeningen bespreekt namelijk in 1780 het eerste stuk (p. 169-171), maar zegt – naar aanleiding van de opmerking in de Spion dat een schrijver die een tijdschrift in het licht geeft, meer moet doen ‘als een Groote die open tafel houdt’ – verheugd te zijn dat een tweede ‘aanrigting’ van deze Spion nooit gevolgd is.

Bibliografische beschrijving
Deze aflevering bevat II (titelpagina) plus 140 pagina’s, in octavo. Na een simpele short title volgt de tekst, waarin soms kopjes gebruikt worden om de verschillende tekstdelen structuur te geven.

Boekhistorische gegevens
Titelpagina: ‘In ’sGravenhage, By H.H. van Drect [= Drecht] Boekverkooper in de Papestraat 1778’.

Medewerkers
De vertaler blijft onbekend. De oorspronkelijke auteur is Pierre Ange GOUDAR (1708-1791), Frans avonturier en literator.

Inhoud
Achtereenvolgens vindt men beschouwingen over de noodzaak dan wel wenselijkheid van spionnen, zoals men daarnaast ook literaire Turkse, Perzische, Chinese, Joodse (Lettres Juives) en nog andere spionnen kent; de staten en machten in Europa; de mode; de stad Londen; het verslag van een Tartaar aan zijn khan over een reis door Engeland; de geschiedenis van Europa; de grondbeginselen van de geschiedenis in het algemeen, tot aan 1788; een analyse van de Engelse staatsinrichting en regering.

Exemplaren
¶ Leiden, Universiteitsbibliotheek: PAMFLT 1778:II
Full text

André Hanou