Maandelykse Berlynsche Schatkamer (1756-1757)

Titelbeschrijving
De maandelykse Berlynsche schatkamer der Wysheid; verhandelende, op eene korte en spelende wyze, alle wat ’er keurig, beminnelyk en nuttig, in de goede konsten, wetenschappen en andere voorkomende zaken en onderwerpen te vinden is. Tweede deel. […] Onder de zinspreuk Omnia praeclara rara [vert. Al het uitzonderlijk-goede is zeldzaam].

Periodiciteit
In deze band bevinden zich de maandelijkse afleveringen juli tot en met december 1757. Aan de titel wordt steeds toegevoegd: I. Stuk. Voor de Maand July, 1757.enzovoorts.
Het eerste deel moet uit acht afleveringen hebben bestaan; de eerste is al in oktober 1756 verschenen, gezien een advertentie van de uitgever in de Leydse Courant van 5 november 1756 voor het eerste stuk van het eerste deel ‘voor de maand October 1756’. In een advertentie van 1 juni 1757 blijkt de aflevering ‘voor de maand Mey 1757, VIII. Stuk’ verschenen te zijn.
Latere afleveringen, in 1758, bestaan vermoedelijk niet, gezien de opmerking van de uitgever op de allerlaatste pagina. Hier meldt hij ‘dat dit Toneel / door ’t zelve stuk van ’t tweede deel / Op heden is en blyft geslooten’.

Bibliografische beschrijving
Uitgave in octavo.
De afleveringen bevatten steeds zo’n zestig pagina’s. Het geheel is doorgepagineerd 1-368. Er is één uitslaande plaat met statistieken, tegenover p. 4.

Boekhistorische gegevens
Impressum: ‘Te Haarlem, By Jan Nieuwenhuyzen, Boek- en Papierverkooper op ’t Verwulft’.
De advertenties geven als prijs van een aflevering op: 4½ stuiver.

Medewerkers
In een ‘nabericht’ op p. 183 bedankt uitgever Nieuwenhuyzen zijn correspondenten en vraagt hij om nieuwe bijdragen (hij heeft een vertoog van Vilopater afgewezen, over Oeffening colleges der liefde).
Naast de met name genoemde buitenlanders van wie stukken vertaald werden, vindt men de volgende initialen (achter wie mogelijk Nederlandse bijdragers schuilgaan): M.D.A., V.C.A., H.D.B., M.N.E.B., I.C.G., M.L.R., A.D.T., C.F.W. Verder is er een Demetrius Renneman.

Inhoud
Een indruk van de inhoud verkrijgt men via de in juli behandelde onderwerpen: de Engelse zeemacht sinds de dood van Willem III; een samenspraak van Prudens, Gregorius en Aristus over vloeibare lichamen; het treurspel vergeleken met de opera; historie van de smaak der ziel ten aanzien van de kunsten; schets van een volmaakt man; levensgevallen van Otto van L*; voorbeeld van een redelijke jufferlijke verkiezing; brief van graaf N. over de toestand van de koning van Pruisen; Buckow; Het tegenwoordig verward Europa in een brief aan graaf N. (uit het Hoogduits vertaald).
Dit alles wordt besloten met een korte inhoudsopgave. De nog bestaande afleveringen zijn uiteraard door de lezer nog te raadplegen. Een opgave van de inhoud van twee afleveringen in het eerste deel is bovendien te vinden in de genoemde advertenties. Zie verder ook de Boekzael der geleerde Werrelt 88 (april 1759), p. 483-485.
Het tijdschrift is dus een mix van contemporaine geschiedenis, informatie over moderne wetenschap, cultuur, levenskunst. Tussen dit alles door vindt men ook weetjes, anekdotes, raadsels. Conclusie: een koffietafeltijdschrift.
Opvallend is dat de inhoud eerder uit Engelse dan uit Duitse bronnen betrokken lijkt, ondanks de titel.

Exemplaren
¶ Utrecht, Universiteitsbibliotheek: THO: PER 148-852.

André Hanou