Nieuwe Amsterdamsche Merkurius (1722-1726)

De Eerste Nieuwe Amsterdansche [sic] Merkurius (nr. 1).
Variant: De Nieuwe Vrydaagse Amsterdamsche Merkurius (nr. 16 en volgende)

Periodiciteit
Wekelijks. In nr. 1 spreekt de auteur de hoop uit ‘dat Merkurius de Bode van Jupyn,/ Vast alle weeken mag by ieder welkom zyn’.

Bibliografische beschrijving
Van dit blad zijn slechts enkele afleveringen bekend: jaargang 1, nr. 1 (6 februari 1722), nr. 16 (22 mei 1722) en nr. 32 (11 september 1722); jaargang 2, nr. 12 (13 april 1723); jaargang 3, nr. 35 (12 oktober 1724); jaargang 4, nr. 47 (15 februari 1726). De ondertitels zijn allemaal verschillend, afhankelijk van de inhoud.
De afleveringen zijn genummerd (De 16de Nieuwe Vrydaagse … Merkurius, enz.), gepagineerd en tellen elk 4 pagina’s kwarto. Op de eerste pagina staat steeds een staande Mercurius als vignet.
Blijkbaar was het de bedoeling de jaargangen te bundelen, want de paginering is doorlopend en onderaan de eerste pagina van elke aflevering staat steeds de jaargang aangegeven (I. Deel, enz.).

Boekhistorische gegevens
Colofon: ‘t’Amsterdam, gedrukt by Jacobus van Egmont, boekdrukker en boekverkoper, op de Reguliers Breestraat’, in de eerste aflevering gevolgd door de datum (dag-maand-jaar). In de latere afleveringen staat de datum steeds na de titel (d.w.z. na het woord Merkurius), waarna de ondertitel volgt.
Na de dood van Van Egmont (begraven Amsterdam 1 mei 1725) luidt het colofon: ‘t’Amsterdam, gedrukt by de Wed. van Jacobus van Egmont, boekdrukster op de Reguliers Breestraat’.

Inhoud
Het blad geeft, op rijm, nieuwtjes uit binnen- en buitenland. De toon is ingehouden ‘boertig’. De auteur lijkt Van Gijsens standpunt van geweldloosheid – of afkeer van geweld – te willen continueren, bijvoorbeeld: ‘Ik zing myn oude zang, wel twisten maar niet vegten. […] Men wind geen goede Naam, met Stooten, Slaan of Smyten’ (nr. 16). Verder staan er wat andersoortige teksten tussendoor (liedjes, grafschriften).

Relatie tot andere periodieken
Duidelijk bedoeld als opvolger van de (Maandaagse) Amsterdamse Merkurius van Jan van Gijsen, eveneens uitgegeven door Van Egmont. De eerste aflevering verscheen op 6 februari 1722, drie dagen na Van Gijsens begrafenis, en heeft dan ook als ondertitel: ‘Verhaalende het afsterven van den zoetvloeyende Poeët Jan van Gyzen’.

Exemplaren
¶ Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, Bijzondere Collecties: Obr. 001 363 (1-6)

Anna de Haas