Samen-spraeck tusschen een Rotterdammer en een Geldersman (1663-1664)

Titelbeschrijving
t’Samen-spraeck tusschen een Rotterdammer en een Geldersman Over d’Hollantsche gepretendeerde Vryheyt, Verdedicht door H.V.V.
¶ Nr. 1 heeft hierna nog: Genaemde Eerste Deel. Eerste deel.
¶ Nr. 2 heeft vóór de titel: Vervolgh. Daarna: Verhandelende de schrickelijkcke Gheschiedenissen van den beginne der Arminiaensche beroerten binnen de Vereenighde Nederlanden / en hoe eyndelijck / door d’algemeene Staten van den lande / en den doorluchtighsten prins Maurits stadhouder, daer tegens voorzien / en geprocedeert is: waer mede alle valsche calumnien / door ’t reliqua / en de nieuwe verresene Barneveltsche maximen, gerefuteert werden, / en te gelijck getoont; dat Barnevelt, Grotius,en hare mede-cabalisten / door competenten rechter / naer verdiensten wel / ende rechtveerdelijck / gedoodt / en gecondemneert zijn.
¶ Nr. 3 heeft vóór de titel: Derde deel Vervolgh. Daarna: Mitsgaders andere valsche / ende pernitieuze Scribenten / specialick oock den Poeët / ende Rijmer van den Krancken-Troost voor Israel. Hier mede wort gecontinueert de schrickelicke geschiedenissen vande Armiaensche beroerten binnen de Vereenighde Nederlanden, en de met wat goet recht tegen Barnevelt, en Grotius, ende andere Landt- en Kerck-verdervers geprocedeert is.
¶ Nr. 4 heeft vóór de titel: Vierde-Deel Vervolgh. Daarna: Continueerende de seer vervaerlijcke, ende schrickelicke geschiedenissen, Barnevelts en sijns aenhancx. / Tot confusie / en wederlegging vande seer valsche / en Lants-verderffelijcke Schrijvers / namentl: de Verdediginge van de d’Hollantsche gepretendeerde Vryheyt. Ende den Autheur des Crancken-troost voor Israel.

Periodiciteit
De datering is op grond van de impressa. De vierde aflevering (‘deel’) besluit met de wens van één van de gespreksgenoten: ‘hoope UE sal met de rest korts voorts varen’. Een dergelijk vervolg is niet bekend.

Bibliografische beschrijving
De afleveringen, in kwarto, zijn gepagineerd 1-80, 1-40, 1-48 en 1-40. Op p. 3 begint de gewone tekst, na een titelblok dat in ieder geval de short title bevat, met soms een toevoeging dat het een vervolg betreft. Nr. 3 echter heeft niet zo’n titelblok, maar wel een voorwoordje ‘Goedertieren leser’ (p. 2-3), waarin enig uitvaren tegen goddeloze regenten, arminanen en anti-stadhouderlijken.

Boekhistorische gegevens
Impressum nrs. 1-3: ‘s’Hertogen-bosch, Inde Stadt Wesel, voor Hardebol ondanck. Anno 1663’. Nr. 4: ‘’sHertogen-bosch, Voor Jan Korthals in ’t gecroonde Zwaert. 1664’.

Inhoud
De samenspraken vinden plaats in diverse schuiten, met overstapjes. Onderwerp en richting blijken overduidelijk uit de hierboven gegeven titels. Er zijn slechts twee gespreksgenoten: de Rotterdammer en de Geldersman. De eerste heeft de rol van vrager en aangever, de tweede die van deskundige uitlegger. Opvallend is dat de tekst van de Rotterdammer in romein is gedrukt en die van de Geldersman in ‘gotisch’. Mogelijk is dit omdat deze laatste letter usance was bij bijbel en orthodoxen.

Exemplaren
¶ Den Haag, Koninklijke Bibliotheek: PFL. 8804, 8805, 8917, 8918
¶ Full text deel 1 (1663)deel 2 (1663)deel 3 (1664) en deel 4 (1664)

André Hanou