Staatkundige, Saamenspraak, tusschen een Burger en een Boer (1796-1802)

Titelbeschrijving
Staatkundige, Saamenspraak, tusschen een Burger en een Boer.

Periodiciteit
Voor dit tweewekelijkse blaadje is nauwelijks geadverteerd. De Ommelander Courant meldt op 19 augustus 1796 dat deel 1 is verschenen, bestaande uit 50 nrs. Er is een aflevering bekend van 19 juni 1802 (nr. 671), waaruit blijkt dat de Burger en een Boer een voor een volksblaadje uitzonderlijk lange doorlooptijd heeft gehad.
Everard (2001) noemt een aantal keren dat de makers van het blad wegens de Burger en een Boer werden opgepakt, zonder dat het overigens verboden werd. Vrijwel alle informatie uit dit lemma gaat terug op haar artikel.

Boekhistorische gegevens
Jan Bruijn, Anjeliersdwarsstraat te Amsterdam.
Bruijn werd in oktober 1796, aldus Everard (2001), wegens de Burger en een Boer veroordeeld tot 5 jaar rasphuis. In december 1797 blijkt zijn echtgenote Johanna Heymeriks hem al die tijd als uitgeefster te hebben vervangen. Dat moet in ieder geval sinds augustus 1797 het geval zijn geweest, misschien zelfs al vanaf oktober 1796.
Op 13 december 1797 wordt Heymeriks op last van het Comité van Algemeene Waakzaamheid in arrest genomen om te worden verhoord over de negatieve voorstelling van de gebeurtenissen in de stad. Ook vermoedt men dat zij deel uit maakt van een politiek netwerk die haar voorziet van gevoelige inside information en wellicht ook van geld om de productie van het blad te financieren.

Het blaadje werd op straat uitgevent door krantenloopsters. In de Ommelander Courant van 19 augustus 1796 wordt als prijs per aflevering genoemd: 4 duiten.

Medewerkers
Uitgever Jan BRUIJN was tevens de schrijver van het blad. Omdat hij ook vanuit het rasphuis kopij bleef leveren, werd hem in augustus 1797 iedere schrijfactiviteit verboden. In december 1797 blijkt zijn vrouw Johanna HEYMERIKS niet alleen uitgeefster maar ook schrijfster te zijn van de Burger en een Boer.

Inhoud
In nr. 3 van De Oppermacht van het Volk (2 juli 1797) wordt het tijdschrift ‘De Burger, en de Boer’ opgevoerd als een van de deelnemers van een vergadering, onder voorzitterschap van het (overigens onbekend gebleven) blad Socrates. De Burger en een Boer wordt hier enigszins orangistisch voorgesteld.

Exemplaren
¶ Amsterdam, Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis: PM 692 (deel 1, nrs. 9-11; deel 2, nrs. 54, 57, 58, 61, 65, 93; deel nr. 671 (d.d. 19 juni 1802)

Bronnen
Besluiten der Eerste Kamer van het Vertegenwoordigend Lichaam des Bataafschen Volks (Den Haag 1799) deel 10, p. 183 (3 mei 1799).

Literatuur
¶ Myriam Everard, ‘In en om de (Nieuwe) Bataafsche Vrouwe Courant. Het aandeel van vrouwen in een revolutionaire politieke cultuur’, in: Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman 24 (2001), p. 67-87.

Rietje van Vliet