Vermakelyke Nieuws-Courant (ca. 1715)

Titelbeschrijving
De Vermakelyke Nieuws-Courant. Voor ’t aanstaande jaar.
Alternatieve titel waarmee de tekst opent: Koddige Nieuws-Courant.

Periodiciteit
Hoewel de titel doet vermoeden dat hier sprake is van een periodiek, blijkt het een niet gedateerde, eenmalige uitgave: een katern uit een almanak. Het bestudeerde exemplaar is opgenomen in een kleine collectie losse katernen met mengelwerk, gedrukt na 1713 (in een van de katernen wordt de Vrede van Utrecht genoemd).

Bibliografische beschrijving
Het geheel bevat 16 ongenummerde pagina’s in 16mo (inclusief titelpagina). Op de titelpagina staat een vignet met een belegerde burcht; op de voorgrond rokend geschut en oprukkende soldaten. Het katern eindigt met ‘Uyt’; anders dan op vorige pagina’s ontbreekt hier een custos. De tekst is gezet in gotische letters.

Boekhistorische gegevens
Het impressum op de titelpagina luidt: ‘Gedrukt onder een zoet Discours van de Courant’.

Inhoud
Spotkrantje waarin het kolderieke nieuws is gerubriceerd naar land (bijvoorbeeld ‘Engelant in Klyn Brittanjen’). De berichten zelf, steeds voorzien van plaats en datum (zonder jaartal), hebben overigens niets met dat land van doen. Het nieuws betreft vooral oorlogshandelingen, natuurrampen en zeetijdingen. Er wordt naar verhouding veel verwezen naar Amsterdamse locaties: de ‘sterke Vesting van Buyksloot’, de ‘Vesting van Schellingwouw’, de ‘Brakke Nes’, en de ‘Kroon in de Keysers Kalverstraat’.

Relatie met andere periodieken
De Vermakelyke Nieuws-Courant is te vergelijken met de Kalikoetsche, Samojeedse, Laplandse, Arabische, Utopiaanse enzovoorts couranten, die gedurende de hele achttiende eeuw verschenen.

Exemplaar
¶ Leiden, Universiteitsbibliotheek: 1160 I 30:10
Full text 

Literatuur
¶ W.P. Sautijn Kluit, ‘De Narrensteinsche, Utopiaansche en Liliputsche couranten’, in: De Nederlandsche Spectator 1872, p. 105-109.

Rietje van Vliet