Vervrolykende Momus (1726-1727)

Titelbeschrijving
De Vervrolykende Momus, of Koddige Berisper, opgedragen aan Hans Christoffel Ludeman, Doctor, zonder Promotie. Door W. v. Swaanenburg, Bekend onder den Zinspreuk: Virgilius, zonder Mecaenas.

Periodiciteit
Het blad verscheen wekelijks, op maandag, van 16 december 1726 t/m 22 september 1727. Na nr. 41 moet de auteur zijn journalistieke arbeid wegens ziekte stopzetten.

Bibliografische beschrijving
Iedere aflevering telt acht pagina’s in kwarto. Het onvoltooide werk is doorlopend gepagineerd van 1 t/m 328. Het wordt voorafgegaan door één ongepagineerd katern (met als signatuur één asterisk), waarin de titelpagina wordt gevolgd door een ‘Opdragt aan Hans Christoffel Ludeman, Doctor, zonder Promotie, Binnen Amsterdam’ en een drie pagina’s tellende ‘Voorreeden Aan den gunstigen Lezer’ ondertekend ‘Uit myn Ziekbedde, den 2. October, 1727’.
Het colofon meldt:

Deze Leersaame Tydkortingen, werden tot Amsterdam, voor den Autheur Gedrukt, en Heden, en vervolgens, zonder fout, alle Week, ’s maandags, by Adam Lobé, in de Sint Jans-straat, uytgegeven, en zyn by de Boekverkopers aldaar verder te bekoomen, als ook tot Haarlem, M. van Lee, Delft, R. Boitet, Rotterdam, Korte, ’s Hage, P. van Tol, en P. van der Burg, Leiden, A. Kallewier, Utregt, J. van Poolsum, Zutphen, Rynvisch, Alkmaar, van Beyeren, Hoorn, Beukelman, Middelburg, van Hoeke, en verder by de boekverkoopers in andere steeden.

Met ingang van aflevering 23 ontbreekt Adam Lobé in de lijst; het aantal afzetplaatsen wordt allengs minder.

Boekhistorische gegevens
Tot Amsterdam, Ao. 1727. Gedrukt voor den autheur, en zyn by hem, en de boekverkopers aldaar te bekoomen’. De prijs van een aflevering bedroeg 10 cent.

Medewerkers
Willem VAN SWAANENBURG, een broodauteur die vooral te Muiden, Haarlem en Amsterdam werkte. Hij dreef een kroeg op de Overtoom.

Inhoud
De Vervrolykende Momus is in opzet vergelijkbaar met Arlequin distelateur (1725-1726) en De Doctor, zonder Promotie (1726). De zinnen zijn korter geworden. De kwakzalver Hans Christoffel Ludeman en zijn Britta Beier zijn vrijwel op iedere pagina aanwezig. In de periode dat De Vervrolykende Momus het licht zag, schreef Swaanenburg het pamflet tegen beiden: Hans Christoffel Ludeman, afgerost door zyn eigen harderstaf (1727). Hij keerde zich tegen de gewaande profetes en haar schismatische piskijker die zich voordeden als wedergeborenen, terwijl ze de ware kerk verloochenen met hun boehmistische verdraaiingen van de bijbel.

Exemplaren
¶ Amsterdam, Universiteitsbibliotheek O 63-2313
Full text

Literatuur
¶ F. van Lamoen, ‘Het losgeraakte spiegelbeeld van Willem van Swaanenburg’, in: Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman 28 (2005) 1, p. 13-24
¶ F. van Lamoen, ‘Willem van Swaanenburg’, in: W. van Bunge, H. Krop, B. Leeuwenburgh e.a. (red.), The dictionary of seventeenth and eighteenth-century Dutch philosophers (Bristol 2003), p. 958-959
¶ F. van Lamoen, ‘Est Deus in nobis! Over Swaanenburg en Ludeman’, in: Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman 24 (2001) 1, p. 1-8
¶ F. van Lamoen, ‘Willem van Swaanenburg (1679-1728), Hermes Trismegistus, en de alchemie’, in: De Nieuwe Taalgids 84 (1991) 1, p. 39-52
¶ A. Hanou, S. Janssens, F. van Lamoen e.a. (red.), Een hel vol weelde. Teksten uit het werk van Willem van Swaanenburg (1679-1728) (Assen 1986)
¶ C.M. Geerars, ‘De hermetische filosofie en Willem van Swaanenburg’, in: De Nieuwe Taalgids 62 (1969), p. 177-186
¶ J.P.A. van Alphen, Willem van Swaanenburg achttiende-eeuwer en tijdgenoot (Epe 1966)
¶ E.A. Serrarens, ‘De ratio in ’t gedrang’, in: Tijdschrift voor Taal en Letterkunde 26 (1938), p. 207-220
¶ E.A. Serrarens, ‘Willem van Swaanenburg, een zonderling uit het begin der 18e eeuw’, in: De Gids100 (1936) 4, p. 201-223.

Frank van Lamoen